Blog

Wat veranderde er op 1 maart 2026?

Veel informatie die online rondzwerft, dateert van vóór 2026. Tot dan was enkel werk aan de zij-, achter- en dakgevels vrijgesteld en dan nog alleen als er geen stabiliteitswerken aan te pas kwamen. Werken aan de draagstructuur waren meldingsplichtig.

Sinds 1 maart 2026 is die regeling verruimd: alle handelingen aan gevels en daken zijn vrijgesteld, zolang de energieprestatie niet verslechtert en het bouwvolume gelijk blijft. De voorgevel komt er dus bij en de aparte meldingsplicht is weggevallen. In ruil geldt bij stabiliteitswerken wel de voorwaarde dat je een architect aanstelt. Daarover verderop meer.

Welke dakwerken mag je zonder vergunning uitvoeren?

De Vlaamse regelgeving vertrekt van een duidelijk principe: handelingen aan gevels en daken zijn vrijgesteld van een omgevingsvergunning zolang ze het fysieke bouwvolume niet wijzigen en de energieprestatie van je woning niet verslechteren. Dat staat in artikel 2.1, 2° van het Vrijstellingenbesluit.

Concreet gaat het om werken zoals deze:

• Dakbedekking vervangen: nieuwe pannen, leien, zink, roofing of EPDM op hetzelfde dakvlak.
• Je dak isoleren, langs binnen of langs buiten.
• Onderdak vernieuwen of plaatsen.
• Herstellingen: losse pannen, nokvorsten, loodslabben of een lek in een plat dak.
• Dakgoten en afvoeren herstellen of vervangen.
• Een dakraam plaatsen in het bestaande dakvlak.
• Zonnepanelen in of op het dakvlak of op een plat dak tot maximaal 1 meter boven de dakrand.

Laat je bij een dakrenovatie een versleten pannendak vervangen door een nieuw pannendak met isolatie eronder, dan hoef je in principe niets aan te vragen. Dat geldt ook als je een nieuw dak laat plaatsen met dezelfde vorm en hoogte.

Wanneer heb je wél een vergunning nodig?

Zodra je het volume of de vorm van het dak aanpast, verdwijnt de vrijstelling. Dan dien je een aanvraag in bij je gemeente, in de meeste gevallen samen met een architect. Reken op een vergunning bij:

• De nok verhogen of de kroonlijst optrekken.
• De dakvorm wijzigen, bijvoorbeeld van een hellend naar een plat dak of omgekeerd.
• Een dakkapel of dakopbouw bijbouwen.
• Je zolder omvormen tot een aparte woongelegenheid.
• Elke uitbreiding van het gebouw: een aanbouw, een extra verdieping of een grotere dakoppervlakte.

Een dakkapel is het klassieke twijfelgeval. Een dakraam ligt in het dakvlak en verandert niets aan het volume. Een dakkapel steekt als constructie uit het dak en vergroot het volume wel. Daarom is een dakraam doorgaans vrijgesteld en een dakkapel niet.

Lees meer: Mag je een dakraam plaatsen zonder vergunning?

Vergunningsvrij is niet architectvrij

Dit is de valkuil die de meeste mensen over het hoofd zien. Gaan je dakwerken gepaard met stabiliteitswerken, dan geldt de vrijstelling alleen als je een architect aanstelt. Je hoeft dus geen vergunning aan te vragen, maar je hebt wel een architect nodig.

Stabiliteitswerken zijn werken aan de draagstructuur: kepers, spanten of gordingen vervangen, verstevigen of doorzagen. Dat gebeurt vaker dan je denkt. Denk aan rotte kepers bij een oud dak, een gording die weg moet voor een groot dakraam of een dakstructuur die niet sterk genoeg is voor nieuwe pannen.

Vraag je dakwerker daarom altijd expliciet of er aan de draagstructuur geraakt wordt. Blijft de structuur volledig intact en gaat het enkel om bedekking, onderdak en isolatie, dan is er geen architect nodig.

Dakisolatie langs buiten: let op de 26 centimeter

Isoleer je je dak langs de buitenzijde, bijvoorbeeld met een sarkingopbouw, dan geldt een extra regel. Buitenisolatie van daken is vrijgesteld tot maximaal 26 centimeter dikte en op voorwaarde dat je de rooilijn niet overschrijdt (artikel 2.1, 2/1° van het Vrijstellingenbesluit).

Voor een gewone dakisolatie is 26 centimeter ruim voldoende. Om de isolatiewaarde van Rd 4,5 m²K/W te halen die de Vlaamse premie voor dakisolatie vraagt, heb je afhankelijk van het materiaal ongeveer 10 tot 20 centimeter nodig.

Hellend dak of plat dak: maakt dat verschil?

Voor de vergunningsvraag niet. Het criterium is hetzelfde: verandert het bouwvolume of verslechtert de energieprestatie? Een plat dak waarvan je de roofing of het EPDM vernieuwt en de isolatie verbetert, blijft vrijgesteld, net zoals een hellend dak waarvan je de pannen vervangt.

Het verschil zit in wat mensen met een plat dak vaak wél willen: er een verdieping op zetten, het dak verhogen of er een dakterras van maken. Dat zijn volumewijzigingen en dus vergunningsplichtig.

Wat je gemeente nog kan opleggen

De Vlaamse vrijstelling is geen vrijbrief. Je gemeente of een ruimtelijk uitvoeringsplan kan strengere regels opleggen, bijvoorbeeld over het kleur- en materiaalgebruik aan de straatzijde. Daarnaast gelden er een paar vaste voorwaarden (artikel 2.2):

• De werken gebeuren binnen een straal van 30 meter van de woning.
• Er is geen vergunningsplichtige functiewijziging en het aantal woongelegenheden blijft gelijk.
• De woning ligt niet in UNESCO-werelderfgoed of een bufferzone en staat niet in de inventaris van het bouwkundig erfgoed.

Staat je woning op een erfgoedlijst of is ze beschermd, dan loopt er een apart toelatingstraject, ook voor werken die elders vrijgesteld zijn. Check je eigen adres via de Vergunningcheck op het Omgevingsloket of bel even naar de dienst ruimtelijke ordening van je gemeente.

Zo weet je het in vier stappen

Loop deze vragen één voor één af voor je begint.

Veelgestelde vragen over een vergunning voor een nieuw dak

Heb ik een vergunning nodig om alleen mijn dakpannen te vervangen?

Nee. Het vervangen van de dakbedekking op hetzelfde dakvlak wijzigt het bouwvolume niet en verslechtert de energieprestatie niet, dus dat valt onder de vrijstelling. Raak je daarbij aan de draagstructuur, bijvoorbeeld omdat kepers vervangen moeten worden, dan heb je wel een architect nodig.

Moet ik mijn dakrenovatie melden bij de gemeente?

De aparte meldingsplicht voor dak- en gevelwerken met stabiliteitswerken is weggevallen: die handelingen zijn nu vrijgesteld van vergunning. Je gemeente kan in haar eigen voorschriften nog verplichtingen hebben staan, dus check je adres via de Vergunningcheck of informeer bij de dienst ruimtelijke ordening.

Mag ik de nok van mijn dak verhogen zonder vergunning?

Nee. Een nokverhoging vergroot het bouwvolume en is dus vergunningsplichtig. Hetzelfde geldt voor het optrekken van de kroonlijst of het wijzigen van de dakhelling.

Bestaat er een oppervlaktegrens waaronder dakwerken vergunningsvrij zijn?

Nee. Je leest online soms over grenzen zoals 20 m² of een kwart van het dakoppervlak, maar die staan niet in het Vlaamse Vrijstellingenbesluit. Voor dakwerken telt enkel of het bouwvolume wijzigt en of de energieprestatie verslechtert, niet hoeveel vierkante meter je aanpakt.

Wie is verantwoordelijk voor de vergunning: ik of mijn dakwerker?

De bouwheer, dus de eigenaar, is verantwoordelijk voor de vergunning. Een goede dakwerker wijst je er wel op wanneer een aanvraag of een architect nodig is en denkt mee over de planning.

Wat gebeurt er als ik dakwerken uitvoer zonder de nodige vergunning?

Dan is er sprake van een bouwovertreding. De gemeente kan de werken stilleggen, een herstelmaatregel opleggen of een boete geven. In sommige gevallen kan je achteraf nog regulariseren, maar dat is nooit zeker en kost tijd en geld. Vraag het dus op voorhand na.